首页 » 教育 » 【】

Kinh tế tư nhân bứt phá

Theo Bộ Tài chính,ởcaotốcchokinhtếtưnhânbứtphá sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, năm 2025 cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp (DN) thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với 2024; tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân ước đạt gần 6,4 triệu tỉ đồng, tăng 77,8%. Đà phục hồi và gia nhập thị trường tiếp tục được duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026. Cả nước ước đạt gần 75.000 DN thành lập mới, với tổng vốn đăng ký hơn 730.000 tỉ đồng và gần 400.000 lao động, tăng lần lượt hơn 45% về số DN và gần 50% về vốn so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, hơn 48.000 công ty quay trở lại hoạt động, nâng tổng số DN gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123.000 đơn vị, tăng 36,7%. Những kết quả trên cho thấy tác động bước đầu của Nghị quyết 68 trong củng cố niềm tin, khơi thông động lực kinh doanh và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Tính đến hết ngày 18.5, cả nước có hơn 1,062 triệu DN đang hoạt động.

ẢNH: VG

Trên thực tế, không chỉ là những con số về lượng DN nêu trên mà những thành quả nổi bật về chất của khu vực kinh tế tư nhân mới đáng kể. Đó là một làn sóng mạnh mẽ các DN trong nước tham gia vào những dự án trọng điểm quốc gia cũng như vươn lên làm chủ các công nghệ cao, công nghệ mới vốn vẫn được xem là xa lạ tại VN. Chẳng hạn, Tập đoàn Hòa Phát đầu tư mạnh mẽ vào chuỗi sản xuất thép ray chất lượng cao. Với dây chuyền đúc và cán hiện đại chuẩn bị cho ra những sản phẩm đầu tiên vào đầu năm tới, Hòa Phát không chỉ cung ứng thép xây dựng thông thường mà đã làm chủ công nghệ luyện kim siêu trường, siêu trọng để sản xuất đường ray chịu tải lớn cho những đoàn tàu siêu tốc. 

Hay trong những ngày đầu tháng 7 vừa qua, Tập đoàn Vingroup và các công ty trong hệ sinh thái đồng loạt triển khai 3 công trình hạ tầng lớn gồm: Dự án đường vượt biển kết nối khu vực Cần Giờ - Vũng Tàu; nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành và đường Rừng Sác (Cần Giờ); nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành với QL50. Ba công trình trên đều là những dự án trọng điểm, có vai trò thúc đẩy kinh tế TP.HCM phát triển toàn diện - bền vững, tạo động lực tăng trưởng mới cho khu vực phía nam. Trước đó, Tập đoàn Vingroup cũng khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) trọng điểm tại Hà Nội. Còn có thể kể đến dấu ấn của các DN tư nhân ở các công trình lớn như Tập đoàn Sun Group khởi công đại dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và Cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng; mở rộng đường Nguyễn Tất Thành lên 10 làn xe. Hay Tập đoàn THACO đầu tư Tổ hợp công nghiệp đường sắt quy mô 320 ha tại TP.HCM nhằm nội địa hóa thiết bị đầu máy, toa xe và tham gia thực hiện tuyến đường sắt đô thị số 2 (metro số 2) TP.HCM, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm...

Trong lĩnh vực công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), các DN lớn như Vingroup, FPT, Viettel, CMC, Zalo đã đầu tư hàng nghìn GPU, bước đầu hình thành hạ tầng tính toán phục vụ nghiên cứu và phát triển AI trong nước. Nhiều DN Việt cũng đã chế tạo và ứng dụng các hệ thống robot thông minh, robot kho vận tự hành trong các nhà máy sản xuất đã củng cố niềm tin sản phẩm công nghệ "Make in Vietnam" không chỉ tồn tại trên giấy. Hay hàng loạt DN đã sản xuất nhiều máy bay không người lái (UAV/drone) tham gia vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ các dòng sản phẩm có tính năng tác chiến, trinh sát và cứu hộ đến các dòng drone cứu trợ, vận chuyển sản phẩm y tế, tham gia canh tác trong nông nghiệp. Nhìn chung, nhóm DN phát triển UAV trong nước đã làm chủ trên 70% công nghệ lõi, đã đầu tư tổ hợp nhà máy sản xuất trong nước và bước đầu xuất khẩu sang Mỹ.

Một thành tựu khác đánh dấu bước tiến mới của VN trong công nghệ bán dẫn của thế giới là sự kiện Tập đoàn FPT công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn đầu tiên do người Việt làm chủ. Cùng với việc Tập đoàn Viettel khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại VN trong đầu năm nay thì VN đã tiến thêm một bước để khép kín hệ sinh thái bán dẫn với đủ công đoạn từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đào tạo, kiểm thử và đóng gói, kinh doanh; từ đó tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu...

ẢNH: HPG

Doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh chưa thể lớn

Chuyên gia kinh tế, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định: Nghị quyết 68 thật sự đổi mới tư duy về vai trò và đóng góp của kinh tế tư nhân. Từ đó đã thổi vào một luồng sinh khí mới, tạo ra sự tích cực, hồ hởi của cộng đồng DN. Điều này cũng thúc đẩy hoạt động mở rộng đầu tư, nghiên cứu hay sáng tạo đổi mới, khởi nghiệp của các DN. Có thể nói rằng Nghị quyết 68 đã tạo ra sức bật cho kinh tế tư nhân sau một năm ra đời. Tuy nhiên, sự thay đổi rõ nét vẫn nằm ở các DN lớn. Trong thực tế, DN siêu nhỏ, hộ kinh doanh vẫn còn nhiều khó khăn. Qua khảo sát của ông Bình, DN siêu nhỏ và các hộ kinh doanh có 2 quan tâm hàng đầu. Đầu tiên là họ muốn có môi trường kinh doanh an toàn. Đơn cử khởi nghiệp hay thử nghiệm những mô hình kinh doanh mới không bị vướng các quy định pháp lý. Từ đó mới thúc đẩy được tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo đổi mới. 

Thứ hai là chi phí tuân thủ pháp luật khi bắt đầu kinh doanh và trong quá trình hoạt động. Nghị quyết 68 thể hiện quan điểm, chủ trương của lãnh đạo Đảng, Nhà nước là tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, dễ thực thi, chi phí thấp hay ưu tiên áp dụng các biện pháp về dân sự, kinh tế, hành chính trước xử lý hình sự. Thế nhưng, chi phí tuân thủ, hoạt động với các DN siêu nhỏ hay hộ kinh doanh vẫn còn khá cao. Cụ thể, cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, mang lại sinh kế cho hơn 8 triệu lao động. Nhưng chính sách thuế đối với khu vực này chưa phù hợp thực tiễn VN. Có những quy định còn bất cập như ghi nhận doanh thu, ghi nhận chi phí đầu vào, thực hiện hóa đơn... gây xáo trộn hoạt động, khiến hộ kinh doanh chịu chi phí tuân thủ cao.

Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa nhìn nhận: Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số của năm nay, thách thức 6 tháng cuối năm là rất lớn - gần 12%. Áp lực này đòi hỏi phải kích hoạt mạnh mẽ các động lực cốt lõi một cách thực chất. Tăng trưởng kinh tế luôn phụ thuộc trực tiếp vào dòng vốn đầu tư, bao gồm đầu tư nước ngoài, đầu tư công và đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân. Trong kiềng ba chân đó, đầu tư tư nhân đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Để khơi thông động lực từ khối kinh tế tư nhân, nguyên lý cơ bản nhất là phải làm sao khiến các DN sẵn sàng bỏ vốn ra đầu tư, chi tiền vào sản xuất kinh doanh và mở rộng quy mô.

ẢNH: SG

"6 tháng đầu năm, số DN đăng ký mới tăng mạnh nhưng số DN từ bỏ thị trường cũng bám đuổi không kém, tập trung ở các lĩnh vực dịch vụ, nhà hàng, bán buôn bán lẻ và xây dựng. Nhiều cửa hàng, tiệm ăn đóng cửa trên thực tế là minh chứng cho thấy khu vực DN nhỏ và vừa đang lâm vào tình cảnh khó khăn. Mặc dù các số liệu tăng trưởng chung vẫn ghi nhận tín hiệu đi lên, nhưng bản chất của sự tăng trưởng này lại đang phụ thuộc quá lớn vào các tập đoàn kinh tế quy mô lớn. Các tập đoàn lớn vốn nắm giữ nhiều lợi thế nên vẫn duy trì được tốc độ phát triển bình thường, trong khi khu vực DN vừa và nhỏ - nơi hấp thụ và tạo ra khối lượng việc làm lớn nhất cho xã hội - lại đang bị kéo lại", ông Nghĩa nói.

Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa chỉ ra 3 nút thắt cốt lõi hiện nay. Đầu tiên là cải cách thể chế và hệ thống pháp luật. Việc thay đổi bộ máy hành chính dẫn đến tình trạng nhiều cơ quan và cán bộ thực thi vẫn chưa nắm vững, thậm chí chưa hiểu rõ được chức năng, nhiệm vụ chính xác trong bối cảnh quản lý mới. Biểu hiện rõ nhất của sự lúng túng này chính là trong hoạt động đầu tư công. Khi thực hiện chuyển giao quản lý, các dự án đầu tư công trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện thì nay lại đẩy về cấp xã. Đối với cấp tỉnh, họ phải gánh một lượng áp lực khổng lồ từ các dự án vốn dĩ đang làm dở dang do sáp nhập. Đối với cấp xã, cán bộ cơ sở thiếu chuyên môn, chưa hiểu biết sâu về quy trình đầu tư công, xây dựng cơ bản hay các thủ tục pháp lý phức tạp liên quan. Hệ quả là tiến độ giải ngân đầu tư công bị đình trệ. 

Nút thắt thứ hai nằm ở rào cản tiếp cận nguồn vốn tín dụng của các DN nhỏ và vừa. Hiện tại, nguồn cung tín dụng trên thị trường đang rất hạn hẹp và có sự phân phối chưa đồng đều. DN vừa và nhỏ gần như không thể tiếp cận được dòng vốn ngân hàng do cơ chế tài sản đảm bảo. Khi không tiếp cận được vốn chính thống, các DN nhỏ buộc phải chịu đựng mức lãi suất vay rất cao trên thị trường, triệt tiêu hoàn toàn động lực đầu tư sản xuất. Nút thắt thứ ba liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu. Cán cân thương mại tổng thể của nền kinh tế ghi nhận mức thâm hụt rất lớn, lên đến 16 - 17 tỉ USD, từ đó gây áp lực đè nặng lên tỷ giá hối đoái trong nước...

Tháo gỡ các điểm nghẽn để kinh tế tư nhân tăng tốc

Từ những phân tích trên, TS Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh Chính phủ cần triển khai một hệ thống giải pháp đồng bộ, quyết liệt và mang tính dài hạn. Trước hết, trọng tâm của giải pháp thể chế lúc này là phải tập trung toàn lực vào việc hoàn thiện khung khổ pháp lý vững chắc, nhất quán, nhằm tạo ra một môi trường hoạt động an toàn, bình thường và minh bạch cho cộng đồng DN yên tâm bỏ vốn. Song song, nhà nước cần đầu tư nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thực thi công vụ thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu. Mục tiêu là giúp cán bộ các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở tại các xã, phường đủ năng lực đảm đương các nhiệm vụ trong bối cảnh quản lý rộng hơn, tập trung hơn, thấu hiểu sâu sắc các quy trình xây dựng cơ bản và thủ tục pháp lý liên quan đến đầu tư công, chấm dứt tình trạng đùn đẩy trách nhiệm làm đình trệ dự án của DN.

Đối với chính sách tiền tệ, giải pháp cấp bách là chuyển hướng sang một chính sách nới lỏng tiền tệ có kiểm soát trên diện rộng, thay vì chỉ tập trung dòng vốn vào một nhóm nhỏ các ngân hàng lớn và tập đoàn lớn. "Chúng ta cần chấp nhận lạm phát ở một mức độ nới lỏng hợp lý và có thể kiểm soát được, đổi lại sẽ tạo ra không gian để bơm thanh khoản đồng đều ra toàn bộ nền kinh tế. Dòng vốn mới phải được định hướng trực tiếp cho các DN nhỏ và vừa, đồng thời kéo mặt bằng lãi suất cho vay xuống mức thấp hơn, ở mức DN có thể chấp nhận được. Bên cạnh đó, tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất nhập khẩu và tái cấu trúc cán cân thương mại", ông Nghĩa đề xuất.

Dưới góc nhìn của mình, TS Lê Duy Bình đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi hơn cho các DN, đặc biệt là nhóm DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Chẳng hạn, xem xét lại chính sách về thuế cho hộ kinh doanh để khuyến khích các hộ lớn hơn và cũng góp phần thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của nhiều cá nhân. Các quy định về thuế áp dụng với hộ kinh doanh cá thể khi đó sẽ được cải cách theo nguyên tắc đơn giản, dễ dàng, chi phí tuân thủ thấp, phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, cá nhân kinh doanh. "Khi chi phí tuân thủ thấp, cộng với môi trường kinh doanh an toàn, thông thoáng theo đúng tinh thần Nghị quyết 68 được thực hiện thống nhất thì khu vực kinh tế tư nhân nói chung, nhóm DN nhỏ và hộ kinh doanh nói riêng sẽ tăng tốc mạnh hơn. Từ đó các DN nhỏ sẽ có cơ hội trở thành lớn, các hộ sẽ trở thành DN nhiều hơn, đáp ứng được mục tiêu phát triển DN của VN và từ đó khu vực kinh tế này cũng tăng tốc, không chỉ góp phần thúc đẩy kinh tế VN tăng trưởng cao trong 6 tháng còn lại của năm nay mà cũng là động lực tăng trưởng cao trong thời gian tới", TS Bình nhấn mạnh.

Mục tiêu tiên quyết là phải điều chỉnh cấu trúc xuất nhập khẩu để hướng tới một cán cân thương mại cân bằng hơn giữa các khu vực địa lý trên thế giới. Đồng thời, các DN trong nước cần tích cực đa dạng hóa sang các thị trường lớn khác như châu Âu và Nhật Bản cho các ngành công nghiệp nhẹ, nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe, minh bạch hóa nguồn gốc xuất xứ...

TS Lê Xuân Nghĩa

Tiếp tục đưa Nghị quyết 68 thấm vào nền kinh tế

Khu vực kinh tế tư nhân phải tính cả các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cá thể không đăng ký... Khu vực này đang đóng góp khoảng 30% GDP của VN. Chính vì vậy, cần phải tiếp tục thúc đẩy thực hiện, sửa đổi các điều kiện, quy định để đưa Nghị quyết 68 thực sự thấm vào cuộc sống, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn để kinh tế tư nhân phát triển mạnh hơn.

Chuyên gia kinh tế, TS Lê Duy Bình